Overprikkeling of onderprikkeling?

Geschreven door:

Dorenda Theunissen

Kynologisch Gedragsdeskundige bij Hondenschool Dogwish

Loop een boekhandel binnen, en daar tref je een schap aan met boeken in de categorie Hond. Rassenkennis, hondengedrag, hondentrainingsboeken en leuke leesboeken over honden. Als ik het schap doorkijk dan tref je nog boeken aan van begin jaren 90, maar ook gloednieuwe boeken en allemaal met hetzelfde doel, maar vaak een nieuwe weg daarnaar toe. Ook mijn boekenkast op zolder staat vol met dergelijke boeken. En in hondenland tref je dus trends… trends om je hond te trainen en/of op te voeden.

Een van de trends in de afgelopen 10 jaar was het advies om zoveel mogelijk met je hond te ondernemen. Sloopte jouw hond de boel binnen, dan werd je geadviseerd om nog een hondensport met je hond te gaan ondernemen. En sloopte jouw hond dan nog steeds, dan adviseerde ze je om nog een cursus te nemen op een andere avond, want je hond had te veel energie oftewel jouw hond was onderprikkelt. Was dit nu altijd aan de orde?

Sloopt jouw hond omdat hij teveel energie heeft? Of sloopt jouw hond om een andere reden. Ons advies? Geen idee! elke hond heeft een verschillend karakter, advies hoort te passen bij het karakter en de leefwijze van de hond. We gaan in dit artikel in op het verschil tussen overprikkeling en onderprikkeling. Heb jij een slopende hond, een hond met een kort lontje richting andere honden of personen? en merk je in dit gedrag ups en downs dan zou het best eens kunnen zijn dat je te maken hebt met overprikkeling of onderprikkeling.

 

Overprikkeling: Bijna altijd en overal staan we bloot aan prikkels. We horen geluiden, zien mensen en dingen, voelen warmte of kou en nemen geuren in ons op. Al deze prikkels hebben (al dan niet bewust) een uitwerking op onszelf en op ons gedrag. Zo heeft dit ook eenzelfde werking op de hond, en zijn er persoonlijke verschillen hoeveel prikkels een hond kan verdragen totdat hij overprikkeld zal raken. Wanneer we praten over tijdelijke overprikkeling kan een hond nerveus reageren op de omgeving. Een hond “verlost” zichzelf van deze nervositeit door zich te concentreren op een kauw-klusje. Een deken, een stoelpoot een speeltje van je kinderen, iets waar ze even lekker op kunnen kauwen. Een prikkelbare dag wordt even hierop afgereageerd. Vergelijkbaar met mensen welke na een drukke werkdag zich kunnen ontspannen in een pc-game, Studio Sport of Goede Tijden Slechte Tijden, of een breiwerkje. Je ontlaad je zelf van de prikkels door een periode te ontspannen, en dit kan de hond dus ook doen door te gaan kauwen op zijn dekens of op andere kauw-voorwerpen.

Na het kauwen kan het goed zijn dat de hond zich weer lekker in zijn vel voelt. De hond is weer in balans.

De baas is bij het slopen van kostbare voorwerpen door de hond weer iets minder in balans ;-) … en begrijpt het niet, want hij is die hele dag toch al meegeweest met de uitlaatservice en jij hebt zelf ook een blokje omgelopen en je bent van alles interessants tegen gekomen…

Bij overprikkeling krijgt je hond een kort lontje. Acties en reacties van vaak soortgenoten worden minder goed geaccepteerd, en zonodig met geblaf en gegrauw beantwoord.

 

Onderprikkeling betekent dat de hond te weinig prikkels ontvangt en te veel routine in het leven heeft. Er is geen uitdaging en het hoofd van de hond vraagt om meer. Het natuurlijk instinct komt nu om de hoek kijken, en de hond gaat zich vermaken op de manier welke voor hem als natuurlijk gedrag aangeboren is. Bijvoorbeeld het kauwen op voorwerpen, een voorwerp in zijn geheel ontleden en daar je uitdaging en plezier in vinden, het lopen van rondjes en dit blijven herhalen het kauwen op stenen en het najagen van de eigen staart kunnen een gevolg zijn van onderprikkeling.

 

En dan heb je nog de bewuste “stouterds”.... Ze doen ook wel eens stoute dingen omdat ze het gewoon leuk vinden om te doen… een van mijn honden ziet het als een uitdaging om een houtje te pakken te krijgen uit de stapel van haardhoutblokjes in de achtertuin om hier vervolgens  lekker op te gaan kauwen, ze weet heel goed dat het niet mag omdat het naar mijn mening vervolgens zo’n rotzooi geeft. Maar ze krijgt er toch telkens weer mijn aandacht mee…. ik denk dat dit hondje gewoon heel slim is en mij toch wel een beetje weet te manipuleren om mij achter de laptop vandaan te krijgen. Ze gaat niet voor niks altijd voor het tuinraam liggen te kauwen, in de hoop dat ik haar maar snel genoeg opmerk ;-) en het lukt elke keer. Ik sta weer op vanuit mijn stoel om het houtje terug te leggen op de stapel. Zou ik het gedrag negeren, dus dat ze niet mijn aandacht ontvangt en haar opdracht mislukt? dan weet ik dat ze ook ontzettend veel plezier heeft van het kauwen zelf.

 

Wat als je er nu achter komt dat je hond snel overprikkelt raakt.

Wanneer je merkt dat je hond zijn ups en downs heeft in het slopen of reactief gedrag richting soortgenoten of mensen, waar ik mee bedoel dat het dagen goed kan gaan en plotseling lijkt het weer opnieuw op te komen. Dan zou je eens naar de dag van de hond kunnen kijken. Wat heeft je hond allemaal beleefd op deze dag. Prikkels kunnen spanning opleveren en spanning moet niet teveel aanwezig zijn, tussen de spannende momenten door dienen rustperiodes aanwezig te zijn om de spanning in het lichaam weer kwijt te raken. Bekijk wat je hond als spannend ervaart op een dag, waar reageert hij op en zijn er tussendoor wel genoeg ontspanningsmomenten geweest? zijn deze ontspanningsmomenten niet (voldoende) aanwezig en blijft je hond maar prikkels ontvangen, dan kan het goed zijn dat je hond overprikkelt raakt en zich terugtrekt door te gaan slopen om op die manier zijn verhoogde spanning weer kwijt te raken.

 

Balans zoeken.

Zoek de balans tussen de activiteiten van de hond, laat hem zich niet vervelen, maar zorg ook dat hij zichzelf kan ontspannen. Geef je hond een aan-en uitknop, leer je hond te ontspannen door hem vanaf pup af aan rustmomenten te verplichten en hij zal dit zelf later ook makkelijker kunnen doen. Ben je klaar met de puppycursus? Ga niet nog een keer spelen met de hond van de buren, maar geef je pup even rust in bijvoorbeeld een bench. Laat hem even de dag verwerken. Dit komt ook ten goede van het leervermogen.

 

Is je hond prikkelgevoelig en heeft hij het vaker nodig om te kauwen op voorwerpen om zo sneller de energie kwijt te raken, dan bestaan er veel kauwmaterialen welke langdurig mee kunnen gaan, bied je hond de mogelijkheid om op zijn eigen wijze de spanning te verliezen en geef hem op dat moment iets waar hij wel zijn tanden in mag zetten. De KONG is een bekend merk maar ook Bussy Buddy en Bionic. Kijk eens in onze webshop van diverse kauwmaterialen.