Teken in Nederland


De teek, een klein gruwelbeestje. Ik zelf wordt er altijd weer vies van als ik een dergelijk beestje in een vacht zie zitten. En dat is niet onterecht, want behalve dat deze beestjes zich vast kunnen bijten in de huid, kunnen ze ook gevaarlijke ziekten overbrengen van een besmet dier naar een volgend slachtoffer, jijzelf of jouw hond.

De ziekte van Lyme komt al langere tijd in Nederland voor, zowel bij de mens als de hond. De aandoening wordt dan ook verspreid door de tekensoort die hier in Nederland het meeste voorkomt, De Ixodus teek. Maar helaas hebben zich hier inmiddels ook nieuwe subtropische tekensoorten gevestigd, waardoor dodelijke ziekten als Babesiose en Ehrlichiose nu een serieuze bedreiging kunnen gaan vormen voor onze Nederlandse honden. De onderstaande informatie is verkregen via Drs Margit Bossard, Dierenarts en informatie vanuit de website www.teekalarm.nl. .


Teken

Teken behoren tot de spinachtigen, ze hebben acht poten. De cyclus van een teek ziet er als volgt uit:

 


Teek Hond
Teek Ixodes ricinus: larve – nimf – mannetje – vrouwtje (foto: Fedor Gassner)

 Uit de teken eieren ontwikkelen zich eerst larven, zeer klein en ze hebben 6 poten. Deze larven voeden zich met bloed van een gastheer waaraan zij zich hebben vastgehecht, laten vervolgens los en vervellen dan naar Nymfen (3 tot 5 mm groot en deze heeft inmiddels 8 poten). Ook deze nymfen hebben een bloedmaaltijd nodig om de volgende levensfase te bereiken: Na de bloedopname bij een nieuwe gastheer laten ze weer los, vervellen en ontpoppen zich tot een volwassen teek.


Nadat een vrouwelijke teek heeft gepaard, drinkt zij zich in ruim een week, helemaal vol. De teek kan hierdoor van 5 mm groeien naar een doorsnede van drie centimeter. Hierna kan zij duizenden eitjes leggen. Deze hele cyclus, van ei tot ei, neemt in Nederland meestal twee tot drie jaar in beslag.

Nadat een teek zich heeft volgezogen met bloed, laat hij steeds los om te vervellen of om eieren te leggen. Een teek blijft dus niet op jouw hond zitten. Na de vervelling zoekt hij een strategische plaats om weer een gastheer te vinden. Hij gaat aan het einde van een grasspriet of tak van een struik zitten en grijpt zich vast aan de langslopende voedselbron. Omdat de voorkant van jouw hond deze plaatsen het eerste raakt, worden de meeste teken op de kop, hals en borst gevonden. Teken bijten in de warmere maanden het meest, met een piek in het voor- en najaar.

Teek Ixodus
Teek Ixodus ricinus

De gevaren van een teek

  • Onhygienisch; een vies gezicht;
  • Irritatie op de plaats van de aanhechting: Jeuk en Pijn
  • Evt. een onsteking of abces op de bijtplaats van de teek
  • Overdragen van ziekten, zoals Lyme, Babesiose en Ehrlichiose

Verschillende teken in Nederland

Tot kort geleden was alleen de Ixodus teek voor de hond van belang. Deze tekensoort heeft een hard schild op zijn rug, maakt gebruik van verschillende gastheren (zoals mensen, honden, herten en schapen). en komt in grote hoeveelheden in ons land voor. Het is de Ixodus teek die de ziekte van Lyme aan mens en hond kan geven.

Nadat 23 honden de zeer gevaarlijke ziekte Babesiose kregen in het voor- en najaar van 2004, is de Universiteit van Utrecht een onderzoek gestart naar het voorkomen van Dermacentor- en andere exotische teken in Nederland. het zijn namelijk deze teken die de microscopische kleine babesia-parasiet kunnen verspreiden.

In het verleden werden Dermacentor-teken alleen aangetroffen op honden die uit zuidelijk Europa (terug) kwamen. Maar deze zieke honden waren besmet geraakt met Babesia terwijl zij NIET in het buitenland waren geweest! De slachtoffers waren echter allemaal uitgelaten in dezelfde gebieden, in de buurt van Den Haag en Arnhem. De onderzoekers vermoeden daarom dat de teken die de Babesia konden overdragen inmiddels in deze uitlaatgebieden woonden en zich hebben voortgeplant. En helaas hadden zij gelijk.

Na een oproep aan Nederlandse dierenartsen werden bijna 3000 teken opgestuurd en gedetermineerd. De resultaten waren verontrustend: Er zaten een groot aantal teken tussen waarvan tot op dat moment werd aangenomen dat zij niet voorkwamen in Nederland!

Behalve de Dermacentor teek die de bloedparasiet Babesia verspreid, werden ook Rhipicephalus teken aangetroffen, de overdragers van een andere gevaarlijke hondenziekte, Ehrlichiose. Bij aansluitend veldonderzoek in Zeeland, werden ook teken gevonden die besmet bleken met andere ziekten die gevaarlijk zijn voor mensen en vee.

 

 

 

Ziekte

Ziektekiem

Overdragende teek

Verschijnselen van oa

Voorkómen

Behandeling

Lyme

Borrelia Bacterie

Ixodus spp.

Koorts, Kreupelheid

Tekenpreventie

Antibioticum

Babesiose

Babesia protozo

Dermacentor

Koorts, bloedarmoede, donkere urine, nierfalen, sterfte

Tekenpreventie, evt vaccinatie

Carbesia, evt bloedtransfusie

Ehrlichiose

Ehrlichia Bacterie

Rhipicephalus

Koorts, bloedingen; chronisch ziek

Tekenpreventie

Antibioticum

 

Omdat ziekten als Babesiose en Ehrlichiose zeer ernstig zijn, is het extreem belangrijk om je hond tekenvrij te houden. Door risicogebieden te mijden, verlaag je de kans op het oplopen van besmette teken. Maar aangezien teken ook gewoon in de tuin en het park voorkomen, is dit gemakkelijker gezegd dan gedaan. Je wilt je hond immers zijn dagelijkse wandeling niet onthouden en in de tuin kunnen laten banjeren.

Controleer daarom na elke wandeling de vacht van je hond zorgvuldig, vooral aan de voorkant van de hond. Dit is echter lastiger dan het lijkt, zeker als je bedenkt dat tekenlarven en nymfen met het blote oog nauwelijks zichtbaar zijn. Ga er maar aanstaan met een lang- of ruwharige hond!

Tekenbestrijding

Als je een vastgezogen teek vindt, verwijder hem dan zo snel mogelijk. Dit moet in elk geval BINNEN 24 uur gebeuren, omdat een teek na een dag de ziektekiem kan doorgeven. Gebruik hiervoor een botte pincet of een speciaal tekentangetje, die je tot op de huid van de hond om de teek heen zet. Met een licht draaiende en zacht trekkende beweging verwijder je de teek vervolgens. Ontsmet het wondje, de tang en je handen nadat je klaar bent.

Teek
Teek Ixodes ricinus: larve - volgezogen vrouwtjes teek (Foto: scarabaeus)

Omdat het controleren van de vacht geen waterdichte manier is, is het verstandig je hond tevens een middel te geven dat hem beschermt tegen teken. De meeste middelen bestrijden vaak zowel vlooien als teken, maar werken tegen teken meestal korter. Lees de bijsluiter dus goed! en laat je informeren door de dierenarts.

 

Samenvattend

Door het veranderende klimaat nemen de hoeveelheid en de soorten teken in Nederland toe. Teken die besmet kunnen zijn met parasieten die je hond ernstig ziek kunnen maken. Paniek is niet nodig, maar voorzichtigheid wel. Controleer je hond daarom na iedere wandeling, verwijder elke teek binnen 24 uur en verklein de kans op besmetting door tevens tekenmiddelen te gebruiken die elke (toch) aangehechte teek vlot doden.

 

Bron :

"Teken in Nederland" Geschreven door Drs Margit Bossard

 

www.teekalarm.nl